Şehirlerin İsimlerinin Anlamları

ADAPAZARI : Adapazarı, Sakarya ve Çark nehirleri arasında kaldığı için yöre halkı tarafından ‘Ada’ olarak isimlendirilir. Bu şehrimiz, 17.yy’da Pazar yeri olarak kullanılmaktaydı. ‘Adadaki Pazar’ anlamında bu iki kelime bir araya gelerek ‘Adapazarı’ ismini oluşturmuştur. Sakarya ilimizin merkezi için kullanılmaktadır.

Adapazarı

AFYONKARAHİSAR:  Eski adı ‘Akroenos’ olan şehrimiz, Selçuklular zamanında fethedilmiştir. Uzun ve zorlu kuşatmadan sonra ele geçirilen Afyon, ‘Kara Hisar’ olarak anılmaya başlandı. İlerleyen yıllarda kara taşlardan oluşan bir kale kuruldu. 16 YY.’da afyon bitkisi yetiştirilmeye başlanmasıyla birlikte, ‘Afyon’ ismini de almış oldu.

Afyonkarahisar

ANTAKYA:  Antakya ismi, M.Ö. 300’lü yıllarda bu ismi almıştır. Makedonya Kralı Seleukoz tarafından kurulmuştur. Kral, babasının ismi olan ‘Antiokhia’ ismini vermiştir. Tarihte bir çok kez yıkılıp, tekrar inşa edilen Antakya, bugün Hatay ilimizin merkezinden bahsedilirken kullanılmaktadır.

ANKARA: Farsça ‘Engür’(üzüm), İslami kaynaklara göre, ‘Enguru’, Yunanca ‘Aguirada’(koruk), kelimelerinden geldiği düşünülmektedir. Tarihte Anadolu yaşamış olan Frigyalıların diline göre ‘Ank’(engebeli, karışık arazi) olarak isimlendirilmiştir. Şehir ayrıca: Engürlü, Angare, Ancora,Ankura, Ankyra gibi isimlerle de anılmıştır.

ANTALYA: Kuruluşu, milattan önceki yıllara dayana diğer bir ilimiz de Antalya’dır. Bergama kralı Attalos tarafından M.Ö. 2.yüzyılda kurulmuştur. Adalia ve Antalia isimleri ile anılan şehir, bugün Antalya olarak anılmaktadır.

ARTVİN:  Artvin ili ilk olarak ‘Çoruh’ olarak isimlendirilmiştir. İskitlerin bölgeyi ele geçirmesi ile birlikte, İskit Beyi Artvani’nin ismi ile anılmaya başlanmıştır. Osmanlı’nın bölgeyi fethetmesi ile ‘Artvani’ olarak değişmiştir.

AYDIN: Argoslar tarafından kurulan şehrin bugünkü ismini, Aydınoğulları beyliğinin beylerinden olan Aydınoğlu Mehmet Bey vermiştir. Mehmet Bey, Babası Aydın’ın ismini vermiştir.

AMASYA: Amasya, ilk olarak Amazon Kralı Amais tarafından kuruldu. Kendisinin şehri olduğu anlamına gelen ‘ Amasesia’ ismini vermiştir.

AKSARAY: Selçuklular tarafından, askeri üs bölgesi olarak kullanılan Aksaray’a Selçuklu hükümdarı İzzettin Kılıçarslan büyük önem vermiştir. Şehre çokça cami medrese yaptırmış ve bunun yanında beyaz bir saray yaptırmıştır. Şehrin ismi bu saraydan gelmektedir.

Aksaray

AĞRI: Bugünkü Ağrı sınırları içerisinde ‘Ararat’ dağı bulunmaktadır. Nuh tufanının sonlanıp; geminin karaya oturduğu yer olarak İslami kaynaklar, Cudi Dağı’nı göstermekte, Hıristiyan kaynaklar ise, Ararat Dağı’nı göstermektedir. Ararat Dağı zamanla ‘Aran’ ismini aldı. Günümüzde ise ‘Ağrı’ ismiyle anılmaktadır. Şehrin ismi bu dağın isminden gelmektedir.

BAYBURT:  İlk kurulduğu yıllarda, ‘Paypert’ ya da ‘Pepert’ isimleriyle anılmıştır. Günümüze bu isimlerden değişip; ‘Bayburt’ ismini almıştır.

BİLECİK: Türkler Anadolu’ya gelmeden önce, bölgede Bizans hüküm sürmekteydi. Bugünkü Bilecik’te o dönemde, ‘Bilekoma’ isminde bir kale bulunmaktaydı. Osmanlı Devleti hükümdarı Osman Bey tarafından fethedilen şehrin, adı ‘Bilecik’ olarak değiştirilmiştir. Bilecik’e bağlı ‘Söğüt’ de başkent ilan edilmiştir.

BİNGÖL: Şehirde irili ufaklı birden fazla göl bulunmaktadır. İsmini burada almıştır.


BİTLİS: Avrupa’dan Hindistan’a kadar topraklarını genişleten Büyük İskender’in komutanlarından olan ‘Badlis’ burada kale kurdurmuştur. Bu isimden geldiği düşünülmektedir.

BOLU: Romalılar tarafından Bithynion ismi verilmiştir. Sonraki yıllarda ‘Claudiopolis’ ismiyle anılmaya başlandı. Türklerin şehri fethetmesi ile ‘polis’ ismi kullanıldı. Zamanla halk arasında ‘Bolu’ olarak değişmiştir.

BURDUR: Çok eski tarihlerde ‘Askaniya’ olarak isimlendirilmiştir. Ancak, şehrin yakınında bulunan ve sembol haline gelen ‘Burdur Gölü’ şehrin ismini değiştirmeye yetmiştir.

   BURSA: Bitinya bölgesinin başkentliğini yapan Bursa, şehrin kurucusu olan Kral Prusias’ın ismini almış ve günümze Bursa olarak gelmiştir.

 BALIKESİR: Arapça’da ‘Kesir’ kelimesi ‘Çok’ anlamına gelmektedir. ‘balı çok’ anlamına gelmektedir. Daha önceki yıllarda ‘Paleokastio’ olarak anılan şehrin günümüze bu ismin değişmesiyle geldiği de söylenmektedir.

ÇORUM:
Şehrin bulunduğu bölgede, zamanında çokça rum yaşadığı için ‘Çoğurum’ olarak isimlendirilmiştir. İsim zamanla değişmiş, ‘Çorum’ halini almıştır.

ÇANKIRI: Gangra Kalesi’nin eteğine kurulan şehir ismini bu kalenin isminden almıştır. Gangra zamanla Çangırı, Çenğiri isimlerine dönüşmüş, günümüzde Çankırı olmuştur.

ÇANAKKALE: Boğazın deniz kısmı, Çanakkale’nin bulunduğu bölgede çanak şeklini almıştır. İsmini buradan almıştır.

DENİZLİ: Deniz ile il kelimelerinden oluşmaktadır. Deniz şehri, deniz memleketi anlamlarından gelmektedir. Başka bir rivayete göre ise, bölge domuz çokluğu ‘domuz-ili’ olarak anıldığı ve zamanla değiştiği yönündedir.

DİYARBAKIR: Eski adı ‘Amed’dir. Amed ‘Bizim & Gelen’ anlamındadır. Bugünkü haliyle, ‘Bakır diyarı’ gibi görünse de ismin aslı, Arap boyunun buraya yerleşmesi ile, boyun ismi olan ‘ Bekir bin Va’il’ den almıştır. Diyarbekir’dir aslı ve Bekir’in Diyarı anlamındadır.

Diyarbakır

ESKİŞEHİR: Bizanslıların elinde bulunan şehir, 1080 yılında Selçuklular tarafından ele geçirildi. Tekrar Bizans tarafından ele geçirilen şehri, Selçuklu Sultanı Kılıçarslan tekrar fethetmiştir. İkinci kez fethedilen şehre ‘eski şehrimiz’ adı verilmiştir.

ERZURUM: Rum şehri olan Erzurum, Rumlar tarafından ‘tahıl ambarı’ olarak kullanılmaktaydı. Selçuklular tarafından ele geçirilen şehre ‘Erzen Rum’ ismi verilmiş, zamanla ‘Erzurum’ olmuştur.

ERZİNCAN: Eski adı ‘Eriza’ olan şehir, halk arasında ‘Ezirgan’ olarak isimlendirilmiştir. İsmini, Erzincan ovasından aldığı da söylenmektedir.

ELAZIĞ: Kuruluşu yakın tarihtedir. 1834 yılında, o yıla kadar ‘Mezra ‘ olarak isimlendirilen yerde kurulmuştur. Dönemin padişahı Abdülaziz onuruna ‘Mamurat’ül Aziz’ ismi verilmiştir. İsmi kısaltılarak ‘Aziz’ yapılmış, 1937 yılında ‘Elazığ’ olmuştur.

EDİRNE: Roma İmparatoru Hadrianus tarafından kurulan şehrin ismi ‘Hadrianopolis’tir. Zamanla ‘Edirne’ olarak değişmiştir.

GÜMÜŞHANE: Geçmişte gümüş madenleri varlığı sebebiyle ‘Gümüşhane’ ismiyle anılmıştır.

GAZİANTEP: Pınarın gözü anlamına gelen ‘Ayıptap’tır ilk ismi. Zamanla ‘Antep’ olarak değişmiştir. Kurtuluş savaşı yıllarında Fransız işgaline karşı kahramanca bir halk direnişi sergilenir. 6 Şubat 1921’de ‘Gazi’ ünvanını almıştır.

İZMİR: Amazonlar tarafından kurulan şehrin ilk ismi ‘Smyrna’dır. Kıbrıs Kralı Kinyras’ın kızının isminden alır. Zamanla halk arasında ‘İzmir’ olarak anılarak günümüze bu şekliyle gelmiştir.

İSTANBUL: Kuruluşu M.Ö. 600’lü yıllara dayanır. Megara Kralı Byzas kurmuş ve ismini vermiştir. Bizans İmparatoru Konstantin, şehre ‘Konstantinopolis’ ismini vermiştir.Araplar Kostantiniye demişlerdir. ‘Stinpolis’ olarak da anılan İstanbul, Türklerin fethetmesinden sonra ‘İslambol’ ismini vermişlerdir. Yıllar sonra ‘İstanbul’ olarak değişmiştir.

İstanbul


KÜTAHYA: Bölgede yaşayan Frigyalılar, ‘Katyasiyum ve Katiation’ ismini vermişlerdir. Zamanla ‘Kütahya’ olarak ağızdan ağza değişmiştir.

KONYA: Kuruluşu milattan önceki yıllara dayanır. St. Paul tarafından M.Ö. 50’li yıllarda ziyaret edilen şehir, ‘İkonyum’ (İsa’nın tasviri) olarak isimlendirilmiş ve dini merkez konumuna gelmiştir. Abbasiler döneminde fethedilen şehrin ismi ‘Kuniye’, Türkler tarafından fethedilince de ‘Konya’ olarak isimlendirilmiştir.

KOCAELİ: Orhan Gazi döneminde fethedilmiştir. Fethi gerçekleştiren komutan Akçakoca’dır. İsmini bu komutandan almıştır.

KIRŞEHİR: İlk olarak Aquae Saravenas ismiyle anılan şehir, Türklerin fethiyle birlikte ‘Kır Şehri’ olarak isimlendirilmiştir. Bu isimle günümüze kadar gelmiştir.

KAYSERİ: İlk ismi ‘Mazaka’ dır. Romalılar burayı ele geçirdikten sonra ismini ‘Kaysarea’ olarak değiştirmişlerdir. ‘İmparator Şehri’ anlamına gelmektedir. Zamanla ‘Kayseri’ olarak değişmiştir.

KASTAMONU: Şehrin ilk adı ‘ Tumana’dır. ‘Gas-Gas’ kavminin bölgeye yerleşmesiyle, ‘Gas-Tuman’ olarak birleşmiştir. Zamanla ‘Kastamonu’ olmuştur.

KARS: Karsak Oymağı’nın bu bölgede yaşamış olmasından dolayı ‘Kars’ ismini almıştır. Kars kelimesinin anlamı, koyun veya deve yününden elbisedir.

KAHRAMANMARAŞ: İlk ismi ‘Markasi’ olan şehrin ismi, zamanla ‘Maraş’ olmuştur. Kurtuluş yıllarında Fransız işgaline karşı halk direnişini kahramanca gerçekleştiren bölge halkının bu kahramalıklarının neticesinde 2 Şubat 1922’de ‘Kahraman’ ünvanı verilmiştir.

KARAMAN: Karamanoğulları Beyliğinin başkentliğini yapmıştır. Kuruluş ismi ‘Laranda’dır. Türkler ‘Larende’ demişlerdir.

MALATYA: Bölgede yaşayan Hititler, şehre ‘Meliddu’ ismini vermişlerdir. Zamanla ‘Malatya’ olmuştur.

MANİSA: Yunan dilinde ‘Magnesya’ olarak isimlendirilen şehir, Türklerin fethiyle ‘Manisa’ ismini almıştır.

MARDİN: Bölgede yaşayan Süryani halkının etkisiyle, Süryanice dilinden gelen ‘Marde’ kelimesinden gelen ‘Mardin’, Romalılar tarafından ‘Maride’, Araplar tarafından ‘Mardin’ olarak isimlendirilmiştir.

MUĞLA: Türkler fethetmeden önce, ‘Mobolla’ olan şehrin ismi, fetihten sonra ‘Muğla’ olarak değiştirilmiştir.

MUŞ: Şehrin kurucusu ‘Muşet’ten geldiği söylenmektedir. Başak bir rivayete göre Süryanice ‘Muşa’ kelimesinden gelmektedir, şehrin ismi.

NİĞDE: Şehrin isminin, bölgeye ilk yerleşen ‘Nagdoslular’dan geldiği düşünülmektedir. Araplar ‘Nekide, Nikde’ isimlerini kullanmışlardır. Halk arasında zamanla Niğde olarak değişmiştir.

NEVŞEHİR: Eski adı ‘Muşkara’ olan şehir, 12 yy.da gelişmiştir. Gelişmesindei Nevşehirli İbrahim Paşa’nın etkisi olmuştur. Paşa, şehrin ismini ‘Yeni Şehir’ anlamına gelen ‘Nevşehir’  olarak değiştirdi ve köy iken, kaza olarak Niğde’ye bağlandı.

SİVAS: İlk olarak Pontuslular tarafından ‘Sebaste’ olarak isimlendirilmiştir. Zamanla ‘Sivas’ olarak değişmiştir.

SİİRT: Keldani aslından gelmektedir. Şehir anlamındadır. Başka bir rivayette ise ‘Sert’ kelimesinden geldiği belirtilmektedir.

RİZE: Kafkas ırklarına ait bir kelimeden geldiği düşünülmektedir.

ORDU: ‘Kotyora’ olarak anılan şehrin ismi, zamanla değişmiş, ‘Ordu’ olmuştur.

SAMSUN: ‘Amisos’ ismidir eski ismi. Zamanla bu kelimenin değişmesiyle oluşmuştur.

SAKARYA: İsmini Sakarya Nehri’nde almıştır.

TUNCELİ: Tunç Eli, Tunç Ülkesi, Tunç Şehri manasındadır. Bölgedeki bazı maden yataklarının varlığından dolayı bu isim verilmiştir.

TRABZON:  Dört köşe anlamına gelen ‘Trapezus’ kelimesinden almıştır.

Trabzon

Bunlarda İlginizi Çekebilir

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir